وقتی منبع تغذیه یک مجموعه از شبکه سراسری به دیزل ژنراتور تغییر میکند، بسیاری از قواعد طراحی تابلو برق و جبران توان راکتیو هم عوض میشود. در شبکه برق شهری، استفاده از بانک خازنی یک راهکار رایج برای اصلاح ضریب توان و کاهش جریمه توان راکتیو است؛ اما در سیستمهایی که با ژنراتور کار میکنند، اضافه کردن بانک خازنی بدون بررسی مهندسی میتواند دردسرساز شود.
قبل از شروع تنظیمات باید ترانس جریان (CT) بهدرستی نصب شده باشد و مجموع جریان بار و خازن را ببیند. جهت CT بسیار مهم است و نصب برعکس باعث خطای تشخیص خازن زیاد یا کم میشود. خروجی CT باید 5 آمپر باشد و تغذیه رگولاتور نیز بهتر است از طریق فیوز مینیاتوری ۲ آمپر محافظت شود.
ورود به حالت برنامهریزی (SET)
برای شروع تنظیمات ابتدا رگولاتور را با کلید MAN/AUT در حالت دستی (MAN) قرار دهید. سپس دکمه MODE را حدود ۵ ثانیه نگه دارید تا عبارت SET روی نمایشگر ظاهر شود. در این مرحله دستگاه آماده تنظیم پارامترها خواهد بود.
تنظیم پارامتر 01P (نسبت ترانس جریان)
در این پارامتر مقدار اولیه CT وارد میشود. برای مثال اگر CT برابر 600/5 باشد، عدد 600 ثبت میشود. این تنظیم پایه محاسبات رگولاتور است و اشتباه در آن باعث خطای محاسبه توان راکتیو و عملکرد نادرست پلهها میشود.
تنظیم پارامتر 02P (کوچکترین پله خازنی)
در این مرحله مقدار کوچکترین پله خازنی موجود در تابلو بر حسب کیلووار وارد میشود. این مقدار مبنای تشخیص ظرفیت سایر پلهها توسط رگولاتور است و باید دقیقاً مطابق مشخصات واقعی خازنها تنظیم شود.
تنظیم پارامتر 03P (ولتاژ نامی خازن)
در این بخش ولتاژ نامی خازنها که روی پلاک آنها درج شده وارد میشود. معمولاً این مقدار 400 یا 440 ولت است. ثبت مقدار صحیح در این بخش برای محاسبه دقیق توان راکتیو ضروری است.
تنظیم پارامتر 04P (زمان دشارژ خازن)
این پارامتر زمان لازم برای تخلیه ایمن انرژی خازن را مشخص میکند. در اغلب خازنهای فشار ضعیف مقدار 60 ثانیه مناسب است. تنظیم زمان کمتر از مقدار واقعی میتواند باعث وصل مجدد سریع و آسیب به خازن شود.
تنظیم پارامتر 05P (ظرفیت پلهها)
در این مرحله ظرفیت هر پله خازنی به ترتیب خروجیهای رگولاتور وارد میشود. اگر خروجی خاصی استفاده نشده باشد مقدار آن صفر تنظیم میشود. در برخی تابلوها بعضی خروجیها برای فن یا آلارم نیز در نظر گرفته میشوند.
تنظیم ضریب توان هدف (SET COSφ)
در این بخش ضریب توان مورد نظر سیستم تعیین میشود. معمولاً مقدار بین 0.92 تا 0.95 سلفی پیشنهاد میشود تا اصلاح ضریب توان بهصورت پایدار انجام شود و از خازنی شدن شبکه جلوگیری گردد.
تنظیم حساسیت رگولاتور (Sensitivity)
این پارامتر سرعت واکنش رگولاتور به تغییرات بار را مشخص میکند. مقدار خیلی پایین باعث سوییچینگ زیاد پلهها میشود و مقدار خیلی بالا واکنش سیستم را کند میکند. در بیشتر کاربردهای صنعتی عددی بین 40 تا 60 مناسب است.
تنظیم رگولاتور بانک خازنی PKC یکی از مهمترین مراحل راهاندازی تابلو بانک خازنی است. اگر رگولاتور—even از بهترین مدلهای PKC—بهدرستی برنامهریزی نشود، اصلاح ضریب توان به شکل دقیق انجام نمیگیرد و حتی ممکن است باعث استهلاک سریع خازنها، سوییچینگ بیش از حد یا خازنی شدن شبکه شود.
سادهترین نوع رگولاتور، سه پایه (ورودی، خروجی، زمین)، تبدیل ولتاژ اضافی به گرما، نویز بسیار کم و خروجی تمیز، مناسب مدارهای آنالوگ و حساس، بازده پایینتر در اختلاف ولتاژ و جریان بالا، نیاز احتمالی به هیتسینک. نمونهها: 7805، 7812، LM317، AMS1117.
رگولاتور سوئیچینگ (Switching)
استفاده از سوئیچینگ سریع، سلف و خازن برای تنظیم ولتاژ، بازده بالا (معمولاً بالای ۸۵٪)، مناسب مدارهای قدرت، سیستمهای باتری و منابع تغذیه صنعتی، قابلیت کاهش، افزایش یا معکوس کردن ولتاژ، دارای نویز سوئیچینگ و طراحی پیچیدهتر. نمونهها: MP1584، XL4015، MC34063.
رگولاتور خروجی ثابت
ارائه ولتاژ ثابت مشخص (مثل ۵ ولت یا ۱۲ ولت)، مناسب کاربردهای تکرارشونده و استاندارد، سادهسازی طراحی منبع تغذیه، انتخاب آسان برای ولتاژهای رایج تغذیه مدارهای الکترونیکی.
رگولاتور قابل تنظیم (Adjustable)
قابلیت تنظیم ولتاژ خروجی با مقاومتهای خارجی، بسیار کاربردی در آزمایشگاه، نمونهسازی و پروژههای با ولتاژ سفارشی، انعطافپذیری بالا در انتخاب سطح ولتاژ. نمونه شناختهشده: LM317 (خطی قابل تنظیم).
رگولاتور LDO (افت ولتاژ کم)
زیرگروه رگولاتورهای خطی با نیاز به اختلاف کم بین ولتاژ ورودی و خروجی، مناسب مدارهای باتریخور و سیستمهای کمولتاژ (مثلاً ورودی ۵ ولت، خروجی ۳.۳ ولت)، پرکاربرد در بردهای SMD مخابراتی و دیجیتال.
رگولاتور الکترومکانیکی
استفاده از رله و المانهای مکانیکی برای کنترل ولتاژ، رایج در سیستمهای قدیمی ژنراتور و خودرو، حفظ ولتاژ در یک بازه مشخص، امروزه کمتر در طراحیهای جدید استفاده میشود اما در برخی کاربردهای خاص و قدیمی هنوز حضور دارد.
در هر مدار الکترونیکی از یک برد ساده تا یک تابلو کنترل صنعتی اگر ولتاژ تغذیه پایدار نباشد، نمیتوان انتظار عملکرد دقیق و قابل اعتماد داشت.